Anlaşılmak ile Anlaşılmış Hissetme Deneyimi

Bir insan seni doğru anlayabilir ama sen anlaşılmış hissetmeyebilirsin.

Bir insan seni dinleyebilir ama sen duyulmuş hissetmeyebilirsin.

Bu ayrım üzerine biraz okuyunca, aslında ne kadar tanıdık bir insan deneyiminden söz edildiğini düşündüm.

Sosyal psikoloji literatüründe karşıma çıkan önemli bir nokta şu oldu: Birinin bizi gerçekten ne kadar doğru anladığı ile bizim kendimizi ne kadar anlaşılmış hissettiğimiz her zaman örtüşmüyor.

İlk bakışta biraz tuhaf geliyor. Bir insan bizi anlamışsa neden anlaşılmış hissetmeyelim.

Üzerine düşünülmesi gereken; karşımızdakinin bizi ne kadar doğru anladığı kadar, bizim o anlayışı nasıl deneyimlediğimiz de önemli.

Bu düşünce beni iş hayatındaki dinleme deneyimlerine götürdü.

İş yaşamında algılanan dinleme üzerine yapılan bir meta-analizde, algılanan dinleme ile ilişki kalitesi arasında güçlü bir bağlantı bulunmuş.

Bunu düşündüğümde, bir ilişkide yalnızca ne yaptığımızın değil, yaptığımızın karşı tarafta nasıl deneyimlendiğinin de önemli olduğunu görüyorum.

Bununla beraber okuduklarım arasında beni en çok düşündüren başka bir şey oldu.

Bazen duyulup duyulmadığımızı konuşma sırasında değil, sonrasında anlıyoruz.

Bir yönetici bizi dikkatle dinleyebilir. Sorular sorabilir, not alabilir, hatta “Seni anlıyorum.” diyebilir. Sonra konuşulan konuya bir daha hiç dönülmeyebilir.

Banka çalışanlarıyla yapılan nitel bir görüşme çalışmasında, konuşma sırasında iyi dinleme olarak değerlendirilebilecek davranışların, sonrasında beklenen karşılık gelmediğinde etkisini yitirebildiğini okumak özellikle dikkatimi çekti.

Çünkü bana öyle geliyor ki bunu yalnızca iş ilişkilerinde değil, gündelik hayatımızda da yaşayabiliyoruz. Bazen bir konuşmadan iyi hissederek ayrılıyoruz. Sonra zaman geçiyor, konuştuğumuz şey hiç yaşanmamış gibi oluyor.

Ve dönüp o görüşmeyi yeniden anlamlandırıyoruz. Elbette duyulmuş hissetmek, her isteğimizin yerine getirilmesi demek değil.

Bazen gerekçesi açıklanmış bir “hayır”, bazen verilen bir sözün tutulması, bazen de konuşulan konuya yeniden dönülmesi bile fark yaratabiliyor. Sanırım bütün bunlar iletişimde çok temel bir soruyu yeniden düşünmeme neden oldu.

“Ben anlattım.” “Ben dinledim.” “Ben anladım.”

Bunların hepsi bizim tarafımızdan kurulan cümleler. Oysa bir de ilişkinin diğer tarafı var. “Karşı tarafa geçti mi?”

İyi iletişimi yalnızca kendi niyetimiz ve davranışlarımız üzerinden değerlendirmeyi biraz bırakıp, karşımızdaki insanın deneyimine daha fazla merak göstermeliyiz.

Çünkü kimi zaman birini anlamaya çalışmak kadar, anlaşılmış hissetmesine neyin yardımcı olduğunu merak etmek de önemli.

Tanıdık deneyimler.

Anlaşılmış hissinin bol olduğu bir hafta olsun.

Kıymetle kalın,

Elif Yeniçeri